Rozdzielność majątkowa a długi - odpowiedzialność za małżonka

Zaktualizowano: 2021-05-17 13:57
Opublikowano: 2020-01-22 09:00
Średnia ocena: 5,90/6 Głosów: 31

Rozdzielność majątkowa, czyli intercyza dla wielu osób jest bardzo dobrym rozwiązaniem. Interzyca gwarantuje znacznie większe zabezpieczenie przed długami małżonka. Okazuje się jednak, że posiadanie wspólnego majątku z małżonkiem ma także całkiem sporo zalet. Jaka dokładnie jest odpowiedzialność za zadłużonego małżonka? Na to oraz wiele innych pytań odpowiadamy w dzisiejszym artykule.

W jaki sposób małżonkowie odpowiadają za swoje długi?

Warto wiedzieć, iż razem z zawarciem małżeństwa pomiędzy małżonkami powstaje małżeńska wspólnota majątkowa. Istnieje jednak inne rozwiązanie. Mianowicie, małżonkowie mogą za pomocą specjalnego aktu notarialnego małżeńską wspólnotę majątkową rozszerzyć bądź ograniczyć. Wiele małżeństw decyduje się również na ustanowienie rozdzielności majątkowej. Umowa odnośnie majątku małżeńskiego jest skuteczna wobec wszystkich wierzycieli tylko wtedy, gdy jej zawarcie a także ich rodzaj był dla nich wiadomy.

Do powstania rozdzielności majątkowej między małżeństwem może dojść także w ramach orzeczenia sądu, który ustanowi między małżonkami rozdzielność majątkową bądź orzekającego separację małżonków. Kolejną okolicznością pozwalającą na wprowadzenie rozdzielności jest ogłoszenie przez jednego z małżonków upadłości konsumenckiej. Rozdzielność majątkowa może także zostać ustanowiona przez sąd na wniosek wierzyciela jednego z małżonków. Dzieje się tak wtedy, gdy wierzyciel potwierdzi, iż jest to konieczne dla zaspokojenia wszystkich powstałych wierzytelności.

Sprawdź tytaj: Czy rozdzielność majątkowa jest przeszkodą w momencie wnioskowania o kredyt?

Rodzaje intercyzy

Wspólność majątkowa pomiędzy małżonkami może zostać zmieniona poprzez podpisanie stosownego dokumentu u notariusza. Małżeńska umowa majątkowa, czyli intercyza, pozwala na zmianę wspólności majątkowej na kilka sposobów. Wyróżniamy następujące rodzaje intercyzy:

  • intercyza ograniczająca wspólność majątkową,

  • intercyza całkowicie wyłączająca wspólność majątkową,

  • intercyza rozszerzająca wspólność majątkową,

  • intercyza przywracająca wspólność majątkową.

Ważna informacja jest również taka, że intercyzę można zawierać w dowolnie przez siebie wybranym momencie - zarówno przed jak i po ślubie. Pełny zakres wyłączenia odpowiedzialności za długi współmałżonka działa tylko po ustanowieniu jednej z form rozdzielności majątkowej. Należy zawsze pamiętać o tym, iż intercyza (jak każdy inny akt prawny) nie działa wstecz. Intercyza nie jest również dokumentem ostatecznym - w dowolnym momencie można ją unieważnić.

Majątek osobisty małżonka - co to takiego?

Gdy małżonkowie zdecydowali się na podpisanie rozdzielności majątkowej, każdy z nich posiada osobny majątek osobisty. Nie posiadają wówczas wspólnego majątku. Na majątek osobisty każdego z małżonków składają się wszelkie przedmioty danego małżonka, które zakupiono przed zawarciem dokumentu o rozdzielności majątkowej, połowa udziałów w istniejącym do tej pory majątku wspólnym oraz przedmioty zakupione podczas wspólności majątkowej oraz przed datą jej zawarcia.

Małżeńska wspólność majątkowa - najważniejsze zasady jej funkcjonowania

Jeśli pomiędzy małżonkami funkcjonuje wspólnota majątkowa, to zgodnie z przepisami polskiego prawa wszystkie przedmioty majątkowe, które zostały zakupione w trakcie trwania małżeństwa przez oboje małżonków bądź jednego z nich, od razu stają się częścią wspólnego majątku. Na majątek wspólny składają się wynagrodzenia z tytułu aktywności zawodowej oraz jakiejkolwiek innej aktywności zarobkowej. Z kolei do majątku osobistego każdego z małżonków zalicza się wszystkie przedmioty majątkowe, które zostały przez niego nabyte przed ustanowieniem wspólnoty majątkowej a także przedmioty majątkowe nabyte w drodze dziedziczenia bądź nabyte w zamian za składniki majątku osobistego.

W jaki sposób małżonkowie ze wspólnotą majątkową odpowiadają za długi?

W przypadku, gdy oboje małżonkowie są stronami czynności prawnej, wierzycielowi przysługuje prawo do tego, aby żądać zaspokojenia powstałego w ten sposób długu - dotyczy to zarówno majątku osobistego każdego z małżonków jak i majątku wspólnego. Aby tak się stało, wierzyciel musi uzyskać odpowiedni tytuł wykonawczy, który będzie skierowany przeciwko obojgu małżonkom. Egzekucja będzie wówczas prowadzona z majątku wspólnego oraz majątku osobistego.

Sprawdź, ile wynoszą koszty komorniczne!

Z kolei jeżeli stroną danej czynności prawnej jest wyłącznie jeden z małżonków, jednak czynność ta została dokonana przy zgodzie drugiego małżonka, to wierzyciel także może wyrazić żądanie zaspokojenia powstałego w ten sposób długu z majątku osobistego małżonka oraz wspólnego majątku małżonków. W tej sytuacji wierzyciel do przeprowadzenia egzekucji będzie musiał uzyskać od sądu tytuł wykonawczy skierowany przeciwko obojgu małżonkom, jednak musi on ograniczać się do odpowiedzialności drugiego małżonka do majątku objętego wspólnością majątkową. Aby uzyskać ten tytuł, wierzyciel musi jednak najpierw udowodnić przed sądem, iż długi jednego z małżonków powstały za pełną zgodą drugiego.

Z jeszcze inną sytuacją mamy do czynienia, gdy stroną czynności prawnej jest wyłącznie jeden z małżonków, zaś drugi w ogóle nie wiedział o tym, iż zaciąga on długi. W takich okolicznościach wierzycielowi przysługuje prawo wyłącznie do żądania zaspokojenia długu z majątku osobistego małżonka, który jest dłużnikiem. W żadnym wypadku nie może on jednak zająć majątku ze wspólnoty majątkowej bądź majątku osobistego drugiego z małżonków.

Jeśli dług powstał w związku z prowadzeniem przez jednego z małżonków przedsiębiorstwa, które wchodziło w skład majątku wspólnego małżonków, to wtedy wierzyciel może żądać, aby dług został zaspokojony również z przedmiotów majątkowych, które wchodzą w skład danej firmy. W tych okolicznościach wierzyciel uzyskać musi tytuł wykonawczy od sądu przeciwko obojgu małżonkom, jednak musi on ograniczać się wyłącznie do odpowiedzialności drugiego małżonka. Aby uzyskać tytuł wykonawczy, wierzyciel musi także uzasadnić, że wierzytelność powstała w wyniku prowadzonej przez dłużnika działalności gospodarczej.

Ostatnia z możliwości to sytuacja, w której stroną czynności prawnej jest wyłącznie jeden z małżonków, zaś dokonano jej przed powstaniem wspólności majątkowej bądź gdy wierzytelność wynikająca z czynności prawnej dotyczy wyłącznie majątku osobistego małżonka. W takim przypadku wierzyciel również nie ma prawa sięgać po majątek osobisty drugiego małżonka ani po majątek ze wspólności majątkowej. Może tylko zająć osobisty majątek małżonka-dłużnika. Oznacza to, że w tytule wykonawczym wydanym przez sąd może znaleźć się wezwanie wyłącznie przeciwko małżonkowi-dłużnikowi.

Naszych czytelników zachęcamy także do sprawdzenia, czym jest sprzedaż wierzytelności.

Małżeństwo ze wspólnotą majątkową a odpowiedzialność za długi podatkowe współmałżonka

Wiele osób zastanawia się również nad tym, jak wygląda kwestia zaległych zobowiązań podatkowych współmałżonka. Okazuje się, iż odpowiedzialność z tytułu zobowiązań podatkowych podatnika-dłużnika, który jest we wspólności majątkowej ze swoim współmałżonkiem obejmuje zarówno jego majątek osobisty jak i majątek wspólny. Wyłączenia bądź ograniczenia wspólności majątkowej nie dotyczą jednak tych zobowiązań podatkowych, które powstały przed zawarciem umowy dotyczącej ograniczenia bądź wyłączenia wspólności majątkowej.

Umowa majątkowa pomiędzy małżonkami a odpowiedzialność za długi

Umowa majątkowa, która zmienia zasady klasycznej wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami, nie jest żadną przeszkodą ku temu, aby sąd mógł wydać klauzulę wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika. Nie dotyczy to jednak sytuacji, w której o zawarciu małżeńskiej umowy majątkowej oraz jej rodzaju został poinformowany wierzyciel. Wszystkie osoby prowadzące swoją własną działalność gospodarczą, które zawarły umowy majątkowe ze swoimi małżonkami, są zobowiązane do tego, aby w rejestrze przedsiębiorców zamieścić informacje w tym zakresie. Wtedy wszyscy ich kontrahenci w przyszłości nie będą mogli twierdzić, iż nie mieli pojęcia o ich rozdzielności majątkowej.

Upadłość małżonka, który prowadzi działalność gospodarczą we wspólnocie majątkowej

Jeśli małżonek prowadzący działalność gospodarczą zdecyduje się na ogłoszenie upadłości, wówczas wspólność majątkowa pomiędzy małżonkami zostaje zakończona na mocy prawa w tym samym dniu, w którym ogłoszona została upadłość. Małżonkowi upadłego przysługuje prawo do dochodzenia swoich należności na takich samych prawach jak wszyscy inni wierzyciele. Zgodnie z polskim prawem stosuje się zasadę, która mówi o tym, iż cały majątek wspólny, który powstał w czasie funkcjonowania przedsiębiorstwa prowadzonego przez upadłego małżonka, był nabyty ze środków, które był dochodami tej firmy.

Zupełnie inaczej jest, jeśli wspólność majątkowa była wyłączona umową majątkową małżeńską. Wówczas cały dotychczasowy wspólny majątek małżonków nie trafia do masy upadłościowej. Jest jednak jeden warunek: od daty zawarcia umowy musiały upłynąć minimum dwa lata.

Czy prowadząc jednoosobową działalność gospodarczą, możesz wnioskować o kredyt gotówkowy?

W jaki sposób małżonkowie z rozdzielnością majątkową odpowiadają za długi?

Rozdzielność majątkowa powoduje, że każdy z małżonków we własnym zakresie zarządza swoim majątkiem osobistym. Chodzi tutaj o to, że sam zaciąga wszelkie zobowiązania oraz samodzielnie rozporządza swoim majątkiem. Za wszystkie długi powstałe w wyniku działań prawnych, odpowiada wyłącznie swoim majątkiem osobistym.

Małżeństwo z rozdzielnością majątkową a odpowiedzialność za długi podatkowe współmałżonka

Rozdzielność majątkowa małżonków sprawia, że każdy z małżonków odpowiada wyłącznie za swoje własne zobowiązania podatkowe. Warto jednak wiedzieć, iż nie dotyczy to tych długów podatkowych, które powstały przed podpisaniem dokumentu o rozdzielności majątkowej małżonków.

Upadłość małżonka, który prowadzi działalność gospodarczą w rozdzielności majątkowej

Gdy jeden z małżonków prowadzący działalność gospodarczą ogłosi upadłość, w masie upadłościowej znajduje się wówczas wyłącznie jego majątek osobisty. Nie dotyczy to jednak sytuacji, w której umowa o rozdzielności powstała wcześniej niż dwa lata przed ogłoszeniem upadłości.

Powiązane artykuły

Karta podatkowa
Poradniki 21.09.2021

Karta podatkowa 2021 – czym jest karta podatkowa i kto może jej używać?

Karta podatkowa jest jedną z metod opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jej stawka nie jest zależna od kwoty wypracowanego dochodu lub przychodu podatnika, tylko ustala ją z góry naczelnik urzędu skarbowego.
Zobacz więcej
Dofinansowanie w ramach programu czyste powietrze czy pożyczka?
Poradniki 15.09.2021

Program czyste powietrze - dofinansowanie w ramach programu czyste powietrze czy pożyczka czyste powietrze?

Program „Czyste Powietrze” pozwala na dofinansowanie inwestycji polegających na wymianie starych źródeł ogrzewania w domach jednorodzinnych na nowe, bardziej ekologiczne. Ponadto możesz otrzymać pożyczkę „Czyste Powietrze” z gwarancją w wybranych bankach, które mają zawarte porozumienie z NFOŚiGW.
Zobacz więcej
Zawieszenie spłaty a koronawirus
Poradniki 15.09.2021

Zawieszenie spłaty a koronawirus - czy wakacje kredytowe w trakcie pandemii są korzystne dla kredytobiorcy?

Wakacje kredytowe to rozwiązanie proponowane przez Związek Banków Polskich w ramach walki z negatywnymi skutkami restrykcji wprowadzonych w związku z rozprzestrzeniającym się koronawirusem powodującym chorobę COVID-19. Zawieszenie spłaty a koronawirus – kto i na jakich warunkach może odroczyć spłatę kredytu? Sprawdź!
Zobacz więcej
Program 300+ - co zapewnia program dobry start?
Poradniki 14.09.2021

Program 300+ - co zapewnia program dobry start i jak dołączyć do programu 300 plus?

Program 300+, który właściwie funkcjonuje pod nazwą „Dobry Start”, zapewnia 300 zł na każdego ucznia. O pieniądze można starać się już przed rozpoczęciem roku szkolnego, dzięki czemu rzeczywiście można je wykorzystać do pokrycia przynajmniej części wydatków w ramach wyprawki szkolnej. Świadczenie 300 zł przyznawane jest jeden raz w roku, bez względu na wysokość dochodów rodziny.
Zobacz więcej
Nowy Polski Ład - jakie zmiany wprowadza? Kiedy zacznie obowiązywać?
Poradniki 13.09.2021

Nowy Polski Ład - jakie zmiany wprowadza? Kiedy zacznie obowiązywać?

Nowy Polski Ład to program zaproponowany przez PIS, który ma zmienić oblicze krajowej gospodarki. Choć dopiero jest w fazie zapowiedzi, to już wywołał niemałe poruszenie. Jakie zmiany ma wprowadzić? Poznaj założenia Nowego Polskiego Ładu. Wyższa kwota wolna od podatku, kredyty hipoteczne bez wkładu własnego. Co jeszcze przygotował PIS w ramach Nowego Ładu? Sprawdzamy!
Zobacz więcej
Zastrzeżenie kredytowe w BIK - kiedy warto je włączyć?
Poradniki 27.08.2021

Zastrzeżenie kredytowe w BIK - kiedy warto je włączyć?

Mało kto wie, że w BIK można uruchomić tzw. zastrzeżenie kredytowe blokujące możliwość zaciągania kredytów i pożyczek na nasze dane. To najprostszy i zarazem najskuteczniejszy sposób, aby ustrzec się przed wyłudzeniem na nas zobowiązania. Sprawdź, na czym polega zastrzeżenie kredytowe i czy warto z niego korzystać.
Zobacz więcej