Chwilówki Kredyty gotówkowe 13 min. czytania

Jakie założenia przedstawia nowa ustawa antylichwiarska w 2022 roku?

Zaktualizowano: 2022-04-12 09:29
Opublikowano: 2022-04-12 08:32
Średnia ocena: 6,00/6 Głosów: 2
Ustawa antylichwiarska

Ustawa antylichwiarska 2022 to kolejny projekt aktu prawnego, regulujący sprawę kosztów pożyczek i kredytów. Proponowane rozwiązania są bardzo korzystne dla dłużników i mają ochronić ich przed spiralą zadłużenia. Nowa ustawa antylichwiarska powinna też zainteresować osoby planujące zaciągnięcie kredytu bankowego. Sprawdź więc, jakie korzyści mogą płynąć ze zmiany przepisów.

Rynek pożyczek pozabankowych po kryzysie z lat 2019- 2020, powoli nadrabia zaległości. Rok 2021 pokazał, że branża ta ma się coraz lepiej. Udzielono wtedy ponad 2,9 mln pożyczek na łączną kwotę 7,2 mld zł, co stanowiło wzrost sprzedaży do roku poprzedniego o ponad 56%! Jaki będzie rok 2022 r.? Jak dotychczas hossa trwa, ale nowe regulacje, czekające na wprowadzenie w życie mogą przynieść rewolucyjne zmiany.

Ustawa antylichwiarska – co to jest?

Proceder polegający na udzielaniu nieetycznych pożyczek określany jest mianem lichwy. Co to oznacza? Chodzi o warunki ich spłaty, albowiem są one udzielane na podstawie zawyżonych odsetek lub innych opłat, co w konsekwencji prowadzi do nieuczciwego wzbogacenia się pożyczkodawcy. Przykładem takich powszechnie zaciąganych pożyczek były tzw. chwilówki.

Musisz wiedzieć, że w prawodawstwie nie występuje jednak pojęcie „Ustawa antylichwiarska”. Dziennik Ustaw z 2005 Nr 157 poz. 1316 zawierał Ustawę z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy- Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych ustaw, w której po raz pierwszy wprowadzono zapis, dotyczący regulacji kosztów pożyczek, a więc mający na celu przeciwdziałanie lichwie. Ponieważ tytuł tego aktu prawnego był zbyt długi, dla uproszczenia zaczęto ją nazywać ustawę antylichwiarską. Termin ten szybko przyjął się w nomenklaturze prawniczej i kolejne akty prawne kształtujące prawo w tym zakresie, również nazwano ustawami antylichwiarskimi. Taką też terminologią będziemy posługiwać się w niniejszym artykule.

Czym zajmuje się ustawa antylichwiarska?

Kompleksowa ustawa antylichwiarska będzie określać prawa i obowiązki podmiotów udzielających pożyczek i kredytów, a także osób korzystających z takich świadczeń. Przede wszystkim będzie jednak regulować koszty finansowań poprzez wskazanie maksymalnych odsetek czy innych opłat, aby nie była stosowana wobec nich tzw. lichwa. Ile procent maksymalnie będą mogły pobierać instytucje udzielające pożyczek, to nie jedyny zakres, który ma uregulować ustawa antylichwiarska. Treść jej będzie też obejmować zmiany w zakresie kredytu konsumenckiego, prawa bankowego, kodeksu cywilnego (kc.), kodeksu postępowania cywilnego (kpc.) oraz kodeksu karnego (kk.).

Zaostrzenie odpowiedzialności karnej to kolejny istotny element, który zawiera ustawa antylichwiarska. Kogo dotyczy i co grozi za dopuszczenie się lichwy, określanej też jako wyzysk?

Z treści art. 304 kk. wynika, iż kara za popełnienie takiego przestępstwa wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Odpowiadać karnie będą nie tylko osoby odpowiedzialne za udzielanie świadczeń o zawyżonych kosztach, ale też i te, które będą podejmować czynności faktyczne np. żądać nadmiernego świadczenia w formie ustnej czy pisemnej, lub czynności prawnej, np. wystąpienie z powództwem o zapłatę.

Sprawdź koniecznie: Pożyczki udzielane w domu klienta – wszystko, co trzeba wiedzieć

Przed czym ma chronić ustawa antylichwiarska?

Podstawą do powstania ustaw antylichwiarskich były częste zjawiska, polegające na wykorzystywaniu problemów finansowych, czy ludzkiej łatwowierności przy udzielaniu pożyczek. W skrajnych wypadkach dochodziło do sytuacji, w której dłużnicy zaciągali świadczenia na takich warunkach, że były one od chwili powstania zobowiązania niemożliwe do spłacenia. W konsekwencji tracili mieszkania, domy i nierzadko dorobek całego życia.

Taki scenariusz zdarzał się bardzo często, ponieważ pożyczkodawcy nie podlegali żadnej kontroli, a wysokość stosowanych odsetek i opłat była nieograniczona, z uwagi na brak przepisów w tym zakresie. To doprowadziło do sytuacji, w której pożyczanie pieniędzy na wysoki procent zostało uznane za bardzo dochodowy proceder.

Obowiązujące od 2006 r. do chwili obecnej przepisy antylichwiarskie, głównie koncentrują się na ograniczeniu i uregulowaniu kosztów każdego udzielonego świadczenia. Podkreślić należy, że obowiązujące przepisy prawa nie skupiają się jedynie na instytucjach pożyczkowych, ale również na bankach. Osobną uwagę zwrócono na stosowanie kontroli, weryfikacji sytuacji finansowej przyszłych pożyczkobiorców oraz ograniczeniu wysokości stosowanych zabezpieczeń.

Od kiedy obowiązuje ustawa antylichwiarska?

Wiesz już, czego dotyczą przepisy antylichwiarskie. Pora więc napisać, kiedy weszła w życie ustawa antylichwiarska. Pierwszy taki akt prawny zaczął obowiązywać 20 lutego 2006 r. Od tego czasu ustawodawca wielokrotnie zmieniał przepisy oraz wprowadzał w życie nowe regulacje prawne. Jedną z nich była Ustawa z roku 2011 o kredycie konsumenckim.

Duży wpływ na rynek pożyczek pozabankowych miała też pandemia koronawirusa. W tym okresie wprowadzono szereg zmian, z których część miała obowiązywać jedynie przez określony czas. Dotknęły one też sektora pożyczkowego. Przykładem tymczasowych przepisów była ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Regulacje dotyczące obniżenia kosztów pożyczek obowiązywały przez kilkanaście miesięcy, tj. do dnia 1 lipca 2021 r.

Trzecia specustawa koronawirusowa, czyli ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych, w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, wprowadziła istotne zmiany odnośnie egzekucji oraz zabezpieczenia. W dniu 20 maja 2020 r. wszedł w życie art. 9521.§ 2 kpc., mówiący o zakazie prowadzenia egzekucji z nieruchomości, jeśli wysokość długu była mniejsza niż 1/20 jej wartości.

To może Cię zainteresować: Ile wynoszą koszty komornicze? Kto ponosi koszty egzekucji i jak uniknąć opłaty komorniczej?

Z tą samą datą zaczął obowiązywać artykuł 3871 kc., który wprowadził zakaz stosowania przewłaszczenia nieruchomości na zabezpieczenie udzielonej pożyczki. Rok 2021 to czas przygotowywania kolejnego pakietu zmian, nad którym trwają aktualnie prace w Sejmie. Być może projekt zostanie uchwalony jeszcze w 2022 r.

Cechą wspólną wszystkim aktów prawnych, tzw. antylichwiarskich, jest coraz szersza ingerencja w rynek udzielanych pożyczek i kredytów. Liczne zmiany prawa powodują, że gdybyś był zainteresowany oceną prawną jakiejkolwiek pożyczki, istotna będzie informacja, jaka w dniu udzielenia świadczenia, obowiązywała ustawa antylichwiarska. Czy działa wstecz taka norma prawna? Odpowiedź brzmi: niestety nie. Jest to spójne z jedną z głównych zasad prawa, mówiącej, że prawo nie działa wstecz. W praktyce zdarzają się jednak sytuacje, które nie podlegają powyższej zasadzie.

Zmiany w ustawie antylichwiarskiej w 2022 roku

Od roku 2021 przygotowywana jest nowa ustawa antylichwiarska. Zawiera ona kolejne uregulowania, w zakresie dalszych redukcji kosztów i proponuje następujące maksymalne stawki kosztów pozaodsetkowych:

  • dla kredytu konsumenckiego: 45% przez cały okres kredytowania;
  • dla chwilówek: 5%;
  • dla zobowiązań ze spłatą ponad 30 dni: 10% kwoty kredytu i 10% za każdy rok trwania umowy.

Poza powyższą tematyką projekt ustawy lichwiarskiej dotyka też innych, nieporuszanych we wcześniejszych aktach prawnych, zagadnień, takich jak:

  • koszt pożyczek pieniężnych zawieranych z drugą osobą fizyczną. Przez cały okres spłaty nie może on przekroczyć 25% całkowitej kwoty zobowiązania;
  • zakaz stosowania zabezpieczenia, np. zastawu lub weksla, jeśli przekraczałoby ono znacząco wysokość zobowiązania;
  • zdefiniowanie kosztów pozaodsetkowych, co ma ochronić kredytobiorców przed nakładaniem na nich dodatkowych marż, prowizji, ubezpieczeń i innych opłat związanych z pożyczką;
  • nadzór Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) nad instytucjami pożyczkowymi. W przypadku stwierdzenia przekroczenie przepisów KNF może nałożyć na taką firmę karę do kwoty 15 mln zł;
  • obowiązek sprawdzenia zdolności kredytowej klienta. W przypadku, gdyby przyznano pożyczkę bez wykonania takiej weryfikacji, to wierzytelność z umowy o kredyt konsumencki nie będzie mogła zostać w żaden sposób zbyta.

Jak ustawa antylichwiarska wpływa na ofertę firm pożyczkowych?

Każda zmiana przepisów wpływa na to, co oferują i jak działają firmy pożyczkowe w Polsce. Produktem, który cieszył się największym zainteresowaniem w tej branży, a zarazem przynoszącym największe zyski, były pożyczki krótkoterminowe zwane chwilówkami.

Minimalne formalności przy ich uzyskaniu oraz w większości przypadków brak weryfikacji zdolności kredytowej klienta, przemawiały na ich korzyść w porównaniu z kredytami bankowymi. Chwilówki głównie służyły do pożyczania od kilkuset do kilku tysięcy złotych na okres jednego lub kilku miesięcy. Firmy dopuszczały wielokrotne przedłużanie terminów udzielonych pożyczek, za co pobierały coraz wyższe koszty. Odsetki ulegały zwiększeniu, kiedy dochodziło do powstania zaległości w spłacie zobowiązania. Brak uregulowań prawnych powodował, że wierzyciel mógł w sposób swobodny określać wysokość dodatkowych opłat, które potrafiły wynieść nawet kilkaset procent kosztów dodatkowych. Tym samym kwota do zwrotu była wielokrotnie większa od pożyczonej.

Lata 2015 i 2016 to okres kolejnych zmian. Nowe przepisy stopniowo obniżały koszty świadczeń. W efekcie wartość pożyczek pozabankowych z 6 mld zł w roku 2016 spadła do kwoty 4,3 mld w roku kolejnym. W marcu 2020 r., w wyniku pandemii w ramach tarczy antykryzysowej, przez ponad rok obowiązywały nowe, i niższe stawki, które mogli nakładać na klientów pożyczkodawcy z tytułu udzielonych zobowiązań.

Był to potężny cios dla tej branży, która zaczęła się zastanawiać co dalej z chwilówkami? Z dnia na dzień sprzedaż spadła, a wiele mniejszych podmiotów zakończyło działanie, a te o stabilnej pozycji straciły na rentowności. Od 1 lipca 2021 r. koszty pożyczek i kredytów wróciły już do poziomu sprzed pandemii. Kolejne miesiące pokazały, że rynek pożyczek pozabankowych szybko nadrabiał straty. Potwierdza to liczba ponad 2,9 mln udzielonych pożyczek na łączną kwotę 7,2 mld zł w roku 2021. W porównaniu do roku poprzedniego wzrost sprzedaży wyniósł ponad 56%.

Jeśli zastanawiasz się, co w wyniku tych zmian stało się z zobowiązaniami krótkotrwałymi i czy chwilówki są legalne, to odpowiedź jest twierdząca. Produkt ten cały czas jest dostępny w ofertach firm pożyczkowych, które przystosowały go do obowiązujących przepisów. Co przyniesie 2022 r., nie wiemy. Jarosław Rybka - prezes Polskiego Związku Instytucji Pożyczkowych (PZIP) w Polsce twierdzi, że odnotowane wzrosty zostały uzyskane jedynie przez nielicznych liderów branży. Podmioty zrzeszone w PZIP próbują odbudować swój potencjał sprzed pandemii. Rynek ten jest jednak pełen obaw z uwagi na projekt kolejnej ustawy. Zaproponowane tam rozwiązania jego zdaniem będą destrukcyjne dla firm pożyczkowych.

Warto sprawdzić: Czym jest pożyczka podporządkowana i kto może skorzystać z takiej oferty?

Ustawa antylichwiarska a koszt pożyczek pozabankowych

Zmianę kosztu pożyczek pozabankowych przyniosła już pierwsza ustawa antylichwiarska. Maksymalne oprocentowanie w niej określone miało nie przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (NBP). Gdyby odsetki w świadczeniu przekraczały wysokość odsetek maksymalnych, dłużnik w myśl tej regulacji, byłby obciążony odsetkami maksymalnymi. Natomiast wszelkie postanowienia, które by wyłączały albo ograniczały odsetki maksymalne, uważane były za nieobowiązujące.

W roku 2015 weszła w życie kolejna ustawa antylichwiarska. Odsetki, które zaczęły wówczas obowiązywać, ponownie zostały pomniejszone. Maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego, tj. wszystkich kosztów, które konsument ponosił w związku z umową o kredyt konsumencki, z wyłączeniem odsetek, wynosiła nie więcej niż 25% całkowitej kwoty kredytu i nie więcej niż 30% tej kwoty w stosunku rocznym. Zaznaczono przy tym, że pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie będą mogły być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. W myśl tych przepisów konsument miał także prawo zwrócić wyłącznie pożyczoną kwotę bez żadnych dodatkowych kosztów, jeśli instytucja udzielająca kredytu przekroczyłaby wskazane limity.

W roku 2019 maksymalne koszty pozaodsetkowe chwilówek zmniejszono do 10%.

Jeszcze gorszy okres dla branży przyniósł rok następny. W ramach tarczy antykryzysowej uwzględniono propozycję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Znalazła się ona w ustawie o przeciwdziałaniu COVID, która w części też regulowała rynek kredytowy. Z tego powodu została ona także uznana jako ustawa antylichwiarska. Oprocentowanie kredytów zostało ponownie zmniejszone. Wartość maksymalnych kosztów odsetkowych ustalono na poziomie 5%. Natomiast w przypadku świadczeń z terminem zwrotu przekraczającym 30 dni, koszty te przyjęły wartość 15% całkowitej kwoty kapitału oraz 6% tej kwoty w stosunku rocznym.

Wprowadzane regulacje oraz pandemia koronawirusa spowodowały, że od roku 2019 do 30 czerwca 2021 r. doszło do załamania rynku pożyczek pozabankowych, a część firm świadczących te usługi zakończyła działalność. 

Przepisy przejściowe przestały obowiązywać z dniem 1 lipca 2021 r. i od tego czasu sektor ten do pierwszego kwartału 2022 r. zaczął nadrabiać straty i powrócił do stanu sprzed pandemii.

Kliknij i sprawdź: Chwilówki dla obywateli Ukrainy. Czy w Polsce dostępne są pożyczki dla Ukraińców bez karty pobytu?

Wady i zalety ustawy antylichwiarskiej

Analizując wprowadzone w ciągu kilkunastu lat przepisy, dotyczące regulowania rynku pożyczek pozabankowych, należy zastanowić się, jak traktować propozycje, które zawiera ustawa antylichwiarska 2022? Spróbujmy porównać zalety i wady proponowanego przez rząd projektu nowej ustawy antylichwiarskiej.

Zalety

Wady

ograniczenie lichwy poprzez obniżkę kosztów pożyczki (odsetek i kosztów pozaodsetkowych)

ryzyko zniknięcia z rynku wielu uczciwych firm pożyczkowych

wykluczenie z rynku nieuczciwych firm poprzez wprowadzenie nadzoru KNF i wysokich kar

utrata pracy przez tysiące osób zatrudnionych w branży pożyczkowej,

ochrona pożyczkobiorców przed nadmiernym zabezpieczeniem świadczenia,

zaostrzenie warunków przyznawania pożyczek przez nieliczne firmy, które pozostaną na rynku,

ochrona pożyczkobiorców przed ryzykiem spirali długów przez ograniczenie procederu rolowania pożyczek (spłaty jednej, drugą pożyczką)

wykluczenie finansowe kilka milionów osób, które nie będą miały możliwości zaciągać pożyczek z uwagi na brak zdolności kredytowej

rozwój szarej strefy pożyczkowej, będącej poza kontrolą KNF

Źródła:

https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/kompleksowa-ustawa-antylichwiarska-przyjeta-przez-rzad

https://www.infor.pl/prawo/nowosci-prawne/5407032,Ustawa-antylichwiarska-ma-zmniejszyc-spirale-zadluzenia.html

Komentarze

Powiązane artykuły

Jak otrzymać pożyczkę na raty 0%?
09.12.2022

Jak otrzymać pożyczkę na raty 0%?

...którzy ze względu na niską zdolność nie mają szans na kredyt gotówkowy w banku. Obecnie wiele firm pozabankowych ma w ofercie pierwszą...

...zależy na niskim koszcie zobowiązania, przyciąga szczególnie chwilówka 0 procent – nieoprocentowana oferta, której RRSO wynosi 0%...

Zobacz więcej
7 min. czytania
Ile kosztuje konsolidacja chwilówek?
25.11.2022

Ile kosztuje konsolidacja chwilówek?

...aż 28 tys. złotych. Kliknij i sprawdź: Czym jest i jak działa kredyt konsolidacyjny w parabanku? Konsolidacja zobowiązań ma pomóc kredytobiorcom w...

...w których posiadasz kredyty. To sprawi, że wcześniejsze chwilówki czy kredyty zostaną zamknięte, a Ty zostaniesz z jednym kredytem...

Zobacz więcej
8 min. czytania
Gdzie wziąć pożyczkę długoterminową online?
08.11.2022

Gdzie wziąć pożyczkę długoterminową online?

...które jeszcze do niedawna mogły pozwolić sobie na kredyt w banku, dziś muszą zadowolić się niższym finansowaniem lub skorzystać z oferty parabanków. Na szczęście chwilówki są dostępne nawet z długim okresem spłaty, a pożyczkodawcy stawiają niższe wymagania wobec swoich przyszłych klientów, niż banki. Nie wszędzie możesz znaleźć...

Zobacz więcej
9 min. czytania
Gdzie złożyć wniosek o pożyczkę z największą przyznawalnością?
24.10.2022

Gdzie złożyć wniosek o pożyczkę z największą przyznawalnością?

...pożyczkę z komornikiem od ręki? Klient, który chce uzyskać kredyt gotówkowy, musi spełnić szereg wymogów. Większość banków stosuje...

...z czynników, dzięki którym chwilówki oferowane przez firmy pozabankowe są tak popularne, są bez...

Zobacz więcej
7 min. czytania
Jak i gdzie otrzymać pożyczka z komornikiem od ręki?
21.10.2022

Jak i gdzie otrzymać pożyczkę z komornikiem od ręki?

...baz dłużników i BIK. Często ogłaszają się one hasłem: „chwilówka dla zadłużonych – natychmiastowe decyzje”, a ich oferty można...

...żeby uniknąć problemów. Opiewająca na niewielką sumę, mała pożyczka dla zadłużonych może być dostępna między innymi: To może Cię...

Zobacz więcej
8 min. czytania
Gdzie najłatwiej dostać chwilówkę?
13.10.2022

Gdzie najłatwiej dostać chwilówkę?

...wypełnić formularz i czekać na decyzję. Ze względu na to, że chwilówki są stworzone z myślą o osobach, które mają niespodziewane...

...klienci mogą liczyć na środki w wysokości 1500 zł (pierwsza pożyczka) lub powyżej 3500 zł (kolejne pożyczki). Gdzie jeszcze dostanę...

Zobacz więcej
7 min. czytania