8 min. czytania

Odsetki ustawowe

Zaktualizowano: 2021-01-14 14:31
Opublikowano: 2020-09-10 08:00
Średnia ocena: 5,91/6 Głosów: 23
Odsetki ustawowe

Odsetki kapitałowe, czyli odsetki ustawowe, należą się za wykorzystany kapitał. Może być o nich mowa w umowie pożyczki. W przypadku, gdy obie strony nie określą między sobą wysokości odsetek kapitałowych, wówczas stosuje się odsetki ustawowe.

Odsetki ustawowe są najczęściej stosowaną formą rekompensaty z tytułu opóźnień w spłacie. Od wysokości odsetek ustawowych uzależniona jest wysokość całkowitej kary dłużnej. Ile wynoszą odsetki ustawowe w 2020 roku? W jaki sposób się je oblicza?

Czym są odsetki ustawowe?

Wszyscy eksperci ds. finansów podkreślają, że najlepiej wszystkie należności jest spłacać w odpowiednim terminie określonym w umowie. W życiu jednak często dochodzi do wielu nieprzewidzianych, losowych sytuacji, które powodują, że nawet mimo najszczerszych chęci spłacenie swoich długów w należytym terminie staje się niemożliwe. W sytuacji, gdy dochodzi do opóźnień w spłacie, wierzycielowi przysługuje prawo do tego, aby naliczyć odsetki ustawowe za opóźnienie. Okazuje się jednak, że polskie prawo bardzo dokładnie określa maksymalną wysokość odsetek ustawowych. Ile konkretnie wynoszą odsetki ustawowe za opóźnienie? Czy da się je samodzielnie obliczyć? A może jest sposób na to, aby odsetek ustawowych nie płacić w ogóle?

Odsetki ustawowe z tytułu opóźnienia może naliczać każdy wierzyciel, który nie otrzyma określonej kwoty w odpowiednim terminie określonym w umowie. Kodeks Cywilny bardzo dokładnie definiuje czym są oraz kiedy można stosować odsetki ustawowe za opóźnienie. Mowa tutaj o artykule 359 artykule:

"§ 1. Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu.

§ 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych."

W zdecydowanej większości przypadków z odsetkami ustawowymi za opóźnienie mamy do czynienia przy pożyczkach i kredytach. W sytuacji, gdy pożyczkobiorca banku bądź firmy pożyczkowej nie wywiąże się z zapisów umowy oraz nie spłaci całego zobowiązania w konkretnym dniu, wówczas dana instytucja może rozpocząć naliczanie karnych odsetek ustawowych za opóźnienie. Przywilej ten jest dokładnie omówiony w artykule 481.

"§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

§ 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

Jednocześnie polski ustawodawca nie przewidział żadnych okoliczności łagodzących, które mogłyby spowodować o zaniechaniu naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie."

Przepisy mówią także o tym, że wierzyciel już w spisanej umowie może sobie zastrzec, jaka będzie wysokość odsetek z tytułu opóźnienia. Jeśli wysokość odsetek nie zostanie określona w umowie, wtedy w razie potrzeby stosuje się odsetki ustawowe.

Kiedy wierzyciel zyskuje prawo do naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie w spłacie?

Nieterminowe płatności są ogromną bolączką nie tylko w przypadku banków, ale także wśród przedsiębiorców - nie tylko w Polsce, ale na całym świecie. Dane statystyczne pokazują, że nawet 90 procent przedsiębiorstw nie otrzymuje należności w odpowiednim terminie. Brak należności w prawidłowym terminie w sposób bezpośredni wpływa na zachwianie płynnością finansową firmy. Pomocnym rozwiązaniem służącym do odzyskiwania należności są właśnie odsetki od przeterminowanych należności.

Polskie prawo wskazuje, że wierzyciel zyskuje prawo do naliczania odsetek karnych z tytułu opóźnienia po upływie pierwszego dnia następującego po dniu, w którym miało dojść do uregulowania wszystkich należności. Jednocześnie trzeba mieć świadomość tego, że wierzyciel nie jest zobowiązany do poinformowania dłużnika o tym, że w niedalekiej przyszłości planuje rozpocząć naliczanie odsetek ustawowych za opóźnienie. Obowiązek uiszczenia odsetek jest uregulowany polskimi przepisami.

Rodzaje odsetek ustawowych

Oto trzy podstawowe rodzaje odsetek ustawowych:

  • odsetki kapitałowe - są one naliczone od pożyczonej sumy pieniędzy,

  • odsetki za opóźnienie w przypadku transakcji handlowych,

  • odsetki za opóźnienie - nalicza się je wtedy, gdy całkowita kwota zobowiązania bądź jej część nie zostanie spłacona.

Odsetki kapitałowe, czyli odsetki ustawowe, należą się za wykorzystany kapitał. Może być o nich mowa w umowie pożyczki. W przypadku, gdy obie strony nie określą między sobą wysokości odsetek kapitałowych, wówczas stosuje się odsetki ustawowe. Jednocześnie nie mogą one być wyższe od odsetek maksymalnych. O ich wysokości jest mowa w artykule 359 Kodeksu Cywilnego.

Odsetki ustawowe za opóźnienie w przypadku transakcji handlowych są wyjątkowym typem odsetek, o których mówi Ustawa z dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Stosuje się je do transakcji handlowych zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami.

Odsetki za opóźnienie zaczynają być naliczane wtedy, gdy dłużnik zwleka z zapłatą należności pieniężnej lub nie uiścił określonej kwoty za wykonaną usługę lub dostarczony towar, zaś w umowie nie została wskazana dokładnie wysokość odsetek. Z kolei gdy wysokość odsetek została określona, wtedy trzeba stosować je w takiej wysokości, w jakiej wskazano je w umowie. O odsetkach ustawowych za opóźnienie mówi również Kodeks Cywilny w artykule 481.

Odsetki ustawowe 2020

Od 2020 roku obowiązuje nowy sposób naliczania odsetek ustawowych. Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami, odsetki ustawowe są naliczane według nowej stawki, która wynosi 11 procent w skali roku. Jedynym wyjątkiem od tej zasady są tylko odsetki naliczane wobec podmiotów leczniczych. W ich przypadku obowiązującą stawką jest stawka w wysokości 9 procent w skali roku.

Za ogłaszanie aktualnych stawek odsetek ustawowych odpowiedzialne jest w Polsce Ministerstwo Sprawiedliwości. Dokładna wysokość odsetek ustawowych uzależniona jest od dwóch czynników. Chodzi o:

  • stopę referencyjną Narodowego Banku Polskiego - tę wartość ustala cyklicznie Rada Polityki Pieniężnej,

  • określoną wysokość punktu procentowego - jest to stała wartość określona w Kodeksie Cywilnym a także w ustawie o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.

W marcu 2020 roku z powodu zagrożenia pandemią koronawirusa (SARS-CoV-2) oraz jej potencjalnych negatywnych skutków dla gospodarki, Rada polityki Pieniężnej podjęła decyzję o obniżeniu stóp procentowych z pułapu 1,5 proc. do 1 proc. Prezes Narodowego Banku Polskiego zmienił również wysokość innych podstawowych stóp procentowych. Począwszy od marca 2020 są one następujące:

  • stopa dyskontowa weksli - 1,10 procent w skali roku,

  • stopa redyskonta - 1,05 procent w skali roku,

  • stopa depozytowa - 0,50 procent w skali roku,

  • stopa lombardowa - 1,50 procent w skali roku,

  • stopa referencyjna - 1,00 procent w skali roku.

Uchwała odnośnie nowych stóp procentowych w Polsce obowiązuje od 18 marca 2020 roku.

Ile wynoszą odsetki ustawowe w 2020 roku?

Odsetki ustawowe wynoszą 4 procent w skali roku. Oblicza się jako sumę 0,5 procenta, co odpowiada aktualnie obowiązującej stawce stopy referencyjnej NBP oraz 3,5 punktu procentowego. Maksymalne odsetki ustawowe mogą wynosić 8 procent w skali roku, zaś maksymalne odsetki za opóźnienie - 12 procent w skali roku.

Jak obliczyć samodzielnie odsetki ustawowe?

Wiemy już, jaka jest wysokość odsetek ustawowych, odsetek maksymalnych oraz odsetek za opóźnienie. Teraz odpowiemy na pytanie jak obliczyć odsetki ustawowe. O czym należy pamiętać licząc wysokość odsetek ustawowych? Podczas ich obliczania będą nam potrzebne dwa parametry: wysokość zaległości finansowej oraz stawka odsetek ustawowych. Ponadto, trzeba również wiedzieć, ile jest dni opóźnienia w spłacie zaciągniętego zobowiązania.

Wzór na obliczenie odsetek ustawowych przedstawia się następująco:

Kwota zaległości * liczba dni opóźnienia w spłacie zobowiązania * wysokość stawki odsetek ustawowych /365.

Dni opóźnienia w spłacie zobowiązania zawsze oblicza się od pierwszego dnia, kiedy upłynął termin płatności. Jeśli data płatności zobowiązania widniała jako 12 września, wtedy zwłokę przy obliczaniu odsetek ustawowych liczy się począwszy od dnia 13 września. Liczba 365 obowiązuje zawsze, nawet wtedy, gdy dany rok jest przestępny i ma 366 dni.

Komentarze

Powiązane artykuły

Co to jest inflacja - najważniejsze informacje
Porady
21.01.2022

Co to jest inflacja? Definicja i najważniejsze informacje

Inflacja to proces wzrostu cen, o którym głośno było w całym 2021 roku. Na skutek inflacji siła nabywcza pieniądza spada, dlatego dotyka ona każdego. Najbardziej ciąży osobom o stosunkowo niewielkich zarobkach, ale tracą na niej również przedsiębiorcy. Czym jest inflacja? Sprawdź, jak duża jest inflacja w Polsce!
Zobacz więcej
10 min. czytania
Działalność nierejestrowana
Porady
19.01.2022

Działalność nierejestrowana. Jak ją założyć i jak wygląda kwestia ZUSu?

Działalność nierejestrowana jest sposobem na wypróbowanie pomysłu biznesowego bez konieczności opłacania wysokich składek na ubezpieczenie. Możesz ją prowadzić do osiągnięcia określonego limitu przychodów. Czy warto brać tę formę działalności pod uwagę? Sprawdź, jakie są mocne i słabe strony działalności nierejestrowanej!
Zobacz więcej
9 min. czytania
Co to podatek liniowy i dla kogo jest przeznaczony?
Porady
03.01.2022

Co to podatek liniowy i dla kogo jest przeznaczony? Podatek liniowy a Nowy Ład

Podatek liniowy to jedna z kilku form opodatkowania działalności gospodarczej w Polsce. Dzięki temu, że stawki obowiązkowej daniny nie są zależne od wysokości zarobków przedsiębiorcy, ten rodzaj podatku cieszy się dużą popularnością. Nowy Ład, który wejdzie w życie z początkiem 2022 roku, mocno wpłynie na jej atrakcyjność. Sprawdź, co się zmieni.
Zobacz więcej
13 min. czytania
Czym jest zasiłek rodzinny? Jak wypełnić wniosek o zasiłek rodzinny?
Porady
23.12.2021

Czym jest zasiłek rodzinny i komu przysługuje? Jak wypełnić wniosek o zasiłek rodzinny?

...z wychowaniem pociech. Gdy przyjdzie gorszy czas, takie osoby próbują łatać domowy budżet, zapożyczając się u bliskich lub biorąc kredyt gotówkowy. Zamiast od razu robić długi, najpierw warto zainteresować się pomocą od państwa, jaka przysługuje rodzinom z dziećmi w trudnej sytuacji...

Zobacz więcej
14 min. czytania
Co to jest upadłość konsumencka? Konsekwencje, warunki, wniosek
Porady
17.12.2021

Co to jest upadłość konsumencka? Konsekwencje, warunki, wniosek

...nie możesz już liczyć na zaciągnięcie nawet szybkich kredytów gotówkowych. Po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej nie będziesz już mieć...

...masz problemy finansowe, na przykład od dawna nie możesz spłacić kredytu hipotecznego a może zalegasz ze spłatą nawet kilku kredytów...

Zobacz więcej
14 min. czytania
Jak działa karta kredytowa? Czy warto z niej korzystać?
Porady
14.12.2021

Czym jest i jak działa karta kredytowa? Sprawdź czy warto zdecydować się na kartę kredytową

...czy niespodziewanych wydatków. Można choćby zaciągnąć zwykły kredyt gotówkowy na dowolny cel albo zamiast kredytu założyć kartę kredytową...

...zacznijmy od początku, czyli od wyjaśnienia, co to jest karta kredytowa. Karta kredytowa jest typem karty płatniczej, która wydawana jest...

Zobacz więcej
14 min. czytania