Odsetki ustawowe

Zaktualizowano: 14.01.2021 14:31
Opublikowano: 10.09.2020 08:00
Średnia ocena: 5,90/6 Głosów: 20

Odsetki kapitałowe, czyli odsetki ustawowe, należą się za wykorzystany kapitał. Może być o nich mowa w umowie pożyczki. W przypadku, gdy obie strony nie określą między sobą wysokości odsetek kapitałowych, wówczas stosuje się odsetki ustawowe.

Odsetki ustawowe są najczęściej stosowaną formą rekompensaty z tytułu opóźnień w spłacie. Od wysokości odsetek ustawowych uzależniona jest wysokość całkowitej kary dłużnej. Ile wynoszą odsetki ustawowe w 2020 roku? W jaki sposób się je oblicza?

Czym są odsetki ustawowe?

Wszyscy eksperci ds. finansów podkreślają, że najlepiej wszystkie należności jest spłacać w odpowiednim terminie określonym w umowie. W życiu jednak często dochodzi do wielu nieprzewidzianych, losowych sytuacji, które powodują, że nawet mimo najszczerszych chęci spłacenie swoich długów w należytym terminie staje się niemożliwe. W sytuacji, gdy dochodzi do opóźnień w spłacie, wierzycielowi przysługuje prawo do tego, aby naliczyć odsetki ustawowe za opóźnienie. Okazuje się jednak, że polskie prawo bardzo dokładnie określa maksymalną wysokość odsetek ustawowych. Ile konkretnie wynoszą odsetki ustawowe za opóźnienie? Czy da się je samodzielnie obliczyć? A może jest sposób na to, aby odsetek ustawowych nie płacić w ogóle?

Odsetki ustawowe z tytułu opóźnienia może naliczać każdy wierzyciel, który nie otrzyma określonej kwoty w odpowiednim terminie określonym w umowie. Kodeks Cywilny bardzo dokładnie definiuje czym są oraz kiedy można stosować odsetki ustawowe za opóźnienie. Mowa tutaj o artykule 359 artykule:

"§ 1. Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu.

§ 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych."

W zdecydowanej większości przypadków z odsetkami ustawowymi za opóźnienie mamy do czynienia przy pożyczkach i kredytach. W sytuacji, gdy pożyczkobiorca banku bądź firmy pożyczkowej nie wywiąże się z zapisów umowy oraz nie spłaci całego zobowiązania w konkretnym dniu, wówczas dana instytucja może rozpocząć naliczanie karnych odsetek ustawowych za opóźnienie. Przywilej ten jest dokładnie omówiony w artykule 481.

"§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

§ 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

Jednocześnie polski ustawodawca nie przewidział żadnych okoliczności łagodzących, które mogłyby spowodować o zaniechaniu naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie."

Przepisy mówią także o tym, że wierzyciel już w spisanej umowie może sobie zastrzec, jaka będzie wysokość odsetek z tytułu opóźnienia. Jeśli wysokość odsetek nie zostanie określona w umowie, wtedy w razie potrzeby stosuje się odsetki ustawowe.

Kiedy wierzyciel zyskuje prawo do naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie w spłacie?

Nieterminowe płatności są ogromną bolączką nie tylko w przypadku banków, ale także wśród przedsiębiorców - nie tylko w Polsce, ale na całym świecie. Dane statystyczne pokazują, że nawet 90 procent przedsiębiorstw nie otrzymuje należności w odpowiednim terminie. Brak należności w prawidłowym terminie w sposób bezpośredni wpływa na zachwianie płynnością finansową firmy. Pomocnym rozwiązaniem służącym do odzyskiwania należności są właśnie odsetki od przeterminowanych należności.

Polskie prawo wskazuje, że wierzyciel zyskuje prawo do naliczania odsetek karnych z tytułu opóźnienia po upływie pierwszego dnia następującego po dniu, w którym miało dojść do uregulowania wszystkich należności. Jednocześnie trzeba mieć świadomość tego, że wierzyciel nie jest zobowiązany do poinformowania dłużnika o tym, że w niedalekiej przyszłości planuje rozpocząć naliczanie odsetek ustawowych za opóźnienie. Obowiązek uiszczenia odsetek jest uregulowany polskimi przepisami.

Rodzaje odsetek ustawowych

Oto trzy podstawowe rodzaje odsetek ustawowych:

  • odsetki kapitałowe - są one naliczone od pożyczonej sumy pieniędzy,

  • odsetki za opóźnienie w przypadku transakcji handlowych,

  • odsetki za opóźnienie - nalicza się je wtedy, gdy całkowita kwota zobowiązania bądź jej część nie zostanie spłacona.

Odsetki kapitałowe, czyli odsetki ustawowe, należą się za wykorzystany kapitał. Może być o nich mowa w umowie pożyczki. W przypadku, gdy obie strony nie określą między sobą wysokości odsetek kapitałowych, wówczas stosuje się odsetki ustawowe. Jednocześnie nie mogą one być wyższe od odsetek maksymalnych. O ich wysokości jest mowa w artykule 359 Kodeksu Cywilnego.

Odsetki ustawowe za opóźnienie w przypadku transakcji handlowych są wyjątkowym typem odsetek, o których mówi Ustawa z dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Stosuje się je do transakcji handlowych zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami.

Odsetki za opóźnienie zaczynają być naliczane wtedy, gdy dłużnik zwleka z zapłatą należności pieniężnej lub nie uiścił określonej kwoty za wykonaną usługę lub dostarczony towar, zaś w umowie nie została wskazana dokładnie wysokość odsetek. Z kolei gdy wysokość odsetek została określona, wtedy trzeba stosować je w takiej wysokości, w jakiej wskazano je w umowie. O odsetkach ustawowych za opóźnienie mówi również Kodeks Cywilny w artykule 481.

Odsetki ustawowe 2020

Od 2020 roku obowiązuje nowy sposób naliczania odsetek ustawowych. Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami, odsetki ustawowe są naliczane według nowej stawki, która wynosi 11 procent w skali roku. Jedynym wyjątkiem od tej zasady są tylko odsetki naliczane wobec podmiotów leczniczych. W ich przypadku obowiązującą stawką jest stawka w wysokości 9 procent w skali roku.

Za ogłaszanie aktualnych stawek odsetek ustawowych odpowiedzialne jest w Polsce Ministerstwo Sprawiedliwości. Dokładna wysokość odsetek ustawowych uzależniona jest od dwóch czynników. Chodzi o:

  • stopę referencyjną Narodowego Banku Polskiego - tę wartość ustala cyklicznie Rada Polityki Pieniężnej,

  • określoną wysokość punktu procentowego - jest to stała wartość określona w Kodeksie Cywilnym a także w ustawie o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.

W marcu 2020 roku z powodu zagrożenia pandemią koronawirusa (SARS-CoV-2) oraz jej potencjalnych negatywnych skutków dla gospodarki, Rada polityki Pieniężnej podjęła decyzję o obniżeniu stóp procentowych z pułapu 1,5 proc. do 1 proc. Prezes Narodowego Banku Polskiego zmienił również wysokość innych podstawowych stóp procentowych. Począwszy od marca 2020 są one następujące:

  • stopa dyskontowa weksli - 1,10 procent w skali roku,

  • stopa redyskonta - 1,05 procent w skali roku,

  • stopa depozytowa - 0,50 procent w skali roku,

  • stopa lombardowa - 1,50 procent w skali roku,

  • stopa referencyjna - 1,00 procent w skali roku.

Uchwała odnośnie nowych stóp procentowych w Polsce obowiązuje od 18 marca 2020 roku.

Ile wynoszą odsetki ustawowe w 2020 roku?

Odsetki ustawowe wynoszą 4 procent w skali roku. Oblicza się jako sumę 0,5 procenta, co odpowiada aktualnie obowiązującej stawce stopy referencyjnej NBP oraz 3,5 punktu procentowego. Maksymalne odsetki ustawowe mogą wynosić 8 procent w skali roku, zaś maksymalne odsetki za opóźnienie - 12 procent w skali roku.

Jak obliczyć samodzielnie odsetki ustawowe?

Wiemy już, jaka jest wysokość odsetek ustawowych, odsetek maksymalnych oraz odsetek za opóźnienie. Teraz odpowiemy na pytanie jak obliczyć odsetki ustawowe. O czym należy pamiętać licząc wysokość odsetek ustawowych? Podczas ich obliczania będą nam potrzebne dwa parametry: wysokość zaległości finansowej oraz stawka odsetek ustawowych. Ponadto, trzeba również wiedzieć, ile jest dni opóźnienia w spłacie zaciągniętego zobowiązania.

Wzór na obliczenie odsetek ustawowych przedstawia się następująco:

Kwota zaległości * liczba dni opóźnienia w spłacie zobowiązania * wysokość stawki odsetek ustawowych /365.

Dni opóźnienia w spłacie zobowiązania zawsze oblicza się od pierwszego dnia, kiedy upłynął termin płatności. Jeśli data płatności zobowiązania widniała jako 12 września, wtedy zwłokę przy obliczaniu odsetek ustawowych liczy się począwszy od dnia 13 września. Liczba 365 obowiązuje zawsze, nawet wtedy, gdy dany rok jest przestępny i ma 366 dni.

Komentarze

Twój adres e-mail nie będzie widoczny na stronie. Gdy ktoś odpowie na Twój komentarz otrzymasz mailowe powiadomienie. Wypełnienie tego pola jest opcjonalne

Powiązane artykuły

Oprocentowanie nominalne - jak obliczyć i jak wpływa na koszt kredytu?
Poradniki 21.07.2021

Oprocentowanie nominalne - jak obliczyć i jak wpływa na koszt kredytu?

Czym jest oprocentowanie nominalne i jak się ma do całkowitego kosztu kredytu czy pożyczki? Wartość ta ma duże znaczenie dla wysokości rat i kwoty do zapłaty, ale to tylko jeden z parametrów potrzebnych do oceny opłacalności oferty.

Zobacz więcej
Raty malejące czy równe - co wybrać decydując się na kredyt?
Poradniki 20.07.2021

Raty malejące czy równe - co wybrać decydując się na kredyt?

Raty malejące to jeden z dwóch typów spłaty kredytu. W ich przypadku w pierwszej kolejności spłacana jest część kapitałowa, co przekłada się na korzystniejsze rozliczenie całościowego zobowiązania. Otrzymanie zgody na raty malejące z banku wymaga jednak stosunkowo wysokiej zdolności kredytowej. Jakie wady i zalety ma taki typ naliczania rat? Czy są bardziej opłacalne od raty stałej? Odpowiadamy na to oraz inne pytania dotyczące malejących rat kredytowych!

Zobacz więcej
Nowy Polski Ład - jakie zmiany wprowadza? Kiedy zacznie obowiązywać?
Poradniki 19.07.2021

Nowy Polski Ład - jakie zmiany wprowadza? Kiedy zacznie obowiązywać?

Nowy Polski Ład to program zaproponowany przez PIS, który ma zmienić oblicze krajowej gospodarki. Choć dopiero jest w fazie zapowiedzi, to już wywołał niemałe poruszenie. Jakie zmiany ma wprowadzić? Poznaj założenia Nowego Polskiego Ładu. Wyższa kwota wolna od podatku, kredyty hipoteczne bez wkładu własnego. Co jeszcze przygotował PIS w ramach Nowego Ładu? Sprawdzamy!

Zobacz więcej
Spłata karty kredytowej – sprawdź, jak spłacić zadłużenie na karcie kredytowej
Poradniki 15.07.2021

Spłata karty kredytowej – sprawdź, jak spłacić zadłużenie na karcie kredytowej

Spłata karty kredytowej jest dla Ciebie zbyt skomplikowana? Nie jesteś w tym osamotniony – wiele osób gubi się w terminach i nie wie, kiedy i w jakiej kwocie uregulować zadłużenie, by bank nie naliczył odsetek lub co gorsza, nie zablokował dostępu do środków. Przeczytaj zatem nasz tekst i dowiedz się, jak spłacać kartę kredytową, by korzystanie z niej było opłacalne.

Zobacz więcej
Czyszczenie BIK – jak wygląda i czy jest możliwe? Sprawdź!
Poradniki 13.07.2021

Czyszczenie BIK – jak wygląda i czy jest możliwe? Sprawdź!

Bank, zanim udzieli kredytu lub przyzna limit na karcie kredytowej, sprawdza wiarygodność wnioskującego o dany produkt klienta, prześwietlając go w Biurze Informacji Kredytowej (BIK). Znalezione tam negatywne wpisy mogą przesądzić o odrzuceniu wniosku o finansowanie. Nic dziwnego zatem, że osoby posiadające negatywną historię kredytową często zastanawiają się, jak wyczyścić BIK i czy w ogóle da się to zrobić. Czyszczenie BIK – co warto na ten temat wiedzieć?

Zobacz więcej
Internetowy kantor - jak korzystać z kantora online i czy to się opłaca?
Poradniki 01.07.2021

Internetowy kantor - jak korzystać z kantora online i czy to się opłaca?

Internetowy kantor oferuje szybką i skuteczną wymianę wybranych walut po korzystnych kursach, przez 24 godziny na dobę i 7 dni w tygodniu. Jeśli klient potrzebuje dokonać wymiany, kantor internetowy jest jedną z pierwszych opcji, jakie może rozważyć. Za jego pośrednictwem pieniądze przesyłane są na wskazane konto walutowe niezwłocznie, dlatego szybko można się nimi cieszyć i wydawać zgodnie z potrzebami.

Zobacz więcej
Ta witryna wykorzystuje pliki cookies i inne podobne technologie, aby świadczyć dopasowane i bezpieczne usług, personalizować reklamy, udostępniać funkcje mediów społecznościowych oraz analizować ruchu w Internecie. Klikając "Akceptuję", zgadzasz się na użycie technologii automatycznego śledzenia i zbierania danych zarówno przez Totalmoney.pl, Wirtualną Polskę, Google, Facebook jak i innych naszych partnerów, o których dowiesz się więcej w Polityce Prywatności
Twoje dane osobowe takie jak adres IP, identyfikatory urządzeń i identyfikatory plików cookies będą przetwarzane przez Wirtualną Polskę bez konieczności uprzedniego wyrażenia przez Ciebie zgody. Wirtualna Polska przetwarza je w oparciu o uzasadniony interes na potrzeby badań rynkowych, w celu uzyskania informacji na temat odbiorców odwiedzających naszą witrynę i oglądających reklamy, oraz opracowywania i ulepszania produktów.
Twoje dane osobowe będą ponadto przetwarzane przez Wirtualną Polskę, Google'a i Facebooka na potrzeby wyboru podstawowych i spersonalizowanych reklam, tworzenia profilu spersonalizowanych reklam, czy też pomiaru wydajności reklam, na podstawie Twojej dobrowolnej zgody, którą możesz w dowolnym momencie wycofać: w przypadku Wirtualnej Polski tutaj; Google'a- tutaj; Facebooka - tutaj.
Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych przez Wirtualną Polskę znajdziesz w Polityce Prywatności. Informacje o wykorzystywaniu danych przez Google'a znajdziesz tutaj, a przez Facebooka znajdziesz - tutaj